Over Zelfregie Werkt

Participatie, werk en eigen verantwoordelijkheid zijn actuele thema’s. Ook voor mensen die aan het einde van hun loopbaan zit, of die vragen over hun gezondheid of over hun inzetbaarheid hebben. In onze samenleving hechten we groot belang aan de talenten en het vakmanschap van mensen. Wat ik steeds weer merk is dat het cruciaal is dat mensen positief worden aangesproken op hun mogelijkheden en op het omgaan met hun beperkingen.

Ik heb me daarom in 2018 ook gespecialiseerd in loopbaancoaching. Voor mij is de basis van duurzame participatie gelegen in ‘Het Goede Gesprek’ en de aandacht voor wat iemand zelf in zijn/haar context kan regelen (Zelfregie). Ik creëer daarvoor graag de werkbare voorwaarden. Een beroep doen op de eigen verantwoordelijkheid van medewerkers is pas echt ingewikkeld als het gaat om conflicten of dilemma’s zeker als die meerdere domeinen raken, zoals sociale zekerheid, arbo, gezondheid en werk, en je de regels en instituties niet precies kent. Veilig voelen, open zijn, aandacht voor wat normaal is, zijn enkele thema’s waar ik graag aan werk.

Achtergronden

Vaak heeft de top en de leidinggevenden van de organisatie te veel beslommeringen en te weinig tijd om met de mensen waarbij bijvoorbeeld vragen over demotie of langdurige uitval spelen direct in gesprek te gaan. Dat is jammer, want steeds weer blijkt het belangrijk is dat bij maatregelen die het personeel direct raakt, het zeer waardevol is als er ook vanaf het begin draagvlak is op de werkvloer, bij alle werkenden in de eigen organisatie. Ik heb te vaak gezien dat een wijziging in de arbozorg top-down wordt doorgevoerd en dat de OR er maar zijdelings even naar heeft gekeken. Dan gaat het makkelijk mis: mensen die direct profijt van moeten hebben voelen zich onvoldoende betrokken en kunnen zich niet in de voorstellen herkennen. De medezeggenschap kan hierin een rol pakken. Samen met Danthe hebben we hiervoor een aanpak ontwikkeld die in belangrijke mate aansluit op de Danthe-methode. Zie filmpje over de Danthe-methode. Durft u met de OR-en aan de slag te gaan om zo tot een moderne invulling van medezeggenschap en zelfregie te komen?

 

Medezeggenschap Canvas van Danthe

Als je aan de slag gaat met een verandering in het arbo- of inzetbaarheidsbeleid komt je voor veel verschillende keuzes te staan. Bijvoorbeeld: wat vragen we van mensen zelf (zelfregie)? Hoe zorgen we er voor dat iedereen snapt waarvoor hij/zij verantwoordelijk is? Welk type bedrijfsarts past het beste bij onze organisatie? Hoe moet die werken? Ons uitgangspunt is dat de visie hierop met de OR en met het personeel besproken wordt. Gezamenlijk formuleren waaraan het beleid en de bedrijfsarts moet voldoen. Met een heldere rol voor de OR. ‘Iedereen doet mee, in elk geval de mensen die direct betrokken zijn bij de verandering’, is ons motto. De medewerker wil serieus genomen worden en mee (mogen) doen. Daarmee wordt het werken leuker, de cultuur op de werkvloer gezelliger en het bedrijf beter.

Belangrijke argumenten voor meer zelfregie

Mijn jarenlange werkervaring is dat meer zelfregie op de werkvloer leidt tot meer effectiviteit van de organisatie. Zelfregie geeft plezier in het werk. De werkenden hebben meer energie en krijgen een gevoel wat hun verantwoordelijkheid in hun werk voor hen kan betekenen. Daardoor stijgt ook de collectieve verantwoordelijkheid voor de organisatie. Zelfregie is daarmee een motor voor zelfontwikkeling en voor ontwikkeling van het bedrijf. Maar ook belangrijk, ik heb vaak gezien dat er een relatie is met de arbozorg en het inzetbaarheidsbeleid: meer zelfregie leidt tot minder uitval van medewerkers en tot meer productie en minder uitgaven aan verzuim en re-integratie.

Nog een argument: volgens de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) zijn technologische ontwikkelingen slechts voor 25 procent verantwoordelijk voor de groei en de innovaties van een bedrijf. Maar liefst 75 procent wordt veroorzaakt door ‘beter en slimmer organiseren’. Zelfregie loont dus: het zorgt voor gezonde werknemers én een gezond bedrijf.

Aanpak meer zelfregie

Zorgen voor breed draagvlak is dus volgens mij vaak de sleutel tot succesvol beleid. Laat de werkenden het zelf ontwerpen, laat ze meedenken en meedoen. Zorg ervoor dat u uw medewerkers meeneemt in het voorbereiden, maken en uitvoeren van de plannen, gezamenlijk dus. Niet uitsluitend van onderop of van bovenaf, maar in de wisselwerking: in dialoog. De basisvraag aan allen is dan: zijn we het eens over Nut, Noodzaak en Urgentie? En wat is er nodig om tot een gedragen verandering of plan te komen? Deze vragen zijn zowel simpel als sterk. Mijn rol is die van vragensteller, ondersteuner en begeleider om het concreet te maken: Heeft u hieraan gedacht? Met welke oplossing zou u komen? Wat is kosteneffectief? Wat heeft voor wie de meeste waarde? Ik heb de ambitie, ervaring, vaardigheden en instrumenten om met individuele medewerkers, met de OR én met de top van de organisatie tot het goede gesprek te komen. We vullen samen in wat dat is en hoe dat het beste kan werken.

Door de jaren heen heb ik deels met Danthe veel kennis opgebouwd over gezondheid en werk, over arbeidsomstandigheden en over inzetbaarheid. Mijn kracht is dat ik een proces in gang kan zetten dat leidt tot nieuwe, gedragen oplossingen die concreet zijn, soms een individuele basis hebben en soms zelfs de cultuur raken. Maar het zijn oplossingen die in elk geval leiden tot langere inzetbaarheid van de werkende binnen uw organisatie. Dit kan individueel of in samenwerking met HRM of met andere adviseurs of met de OR worden opgepakt, maar het gebeurt altijd op maat. Ik heb een breed en divers netwerk met zeer ervaren partners in de arbozorg en in de medezeggenschap.

Samen met Boelens en Danthe heb ik bijvoorbeeld een aanpak ontworpen om meer zelfregie op de werkvloer te realiseren. Deze aanpak steunt op drie pijlers (zie ook http://www.zelfregieinsamenspraak.nl):

  • Werkenden staan centraal
  • Bestuurder (zeggenschap) en medezeggenschap spelen een actieve rol
  • Een interactief platform waar inzichten, voorbeelden en vragen rond zelfregie in de eigen organisatie kunnen worden ontwikkeld en worden gedeeld

 

Uit mijn netwerk kan ik laagdrempelig en op uw verzoek partners inzetten als aanvulling op mijn eigen expertise. In die zin kan ik optreden als makelaar. Het gaat dan bijvoorbeeld om:

netwerkorganisatie id Plein, http://wwwidplein.nl, op terrein van loopbaancoaching

bureau Danthe, http://www.danthe.nl, op het terrein van medezeggenschap

bureau Boelens, http://www.bureauboelens.nl, op terrein van zelfregie en coaching

Yellow Factory, http://www.yellowfactory.org, op terrein van Arbozorg

Of mijn kennispartners inschakelen via bijvoorbeeld STECR, de VU of Tranzo.

Een project op het thema Arbeid & Zorg waar ik projectleider van was, is ‘Sterk naar Werk’ (2008-2012, samen met o.a. de NVAB uitgevoerd) http://www.sterknaarwerk.info